11n9E. Bu mesaj 'en iyi cevap' seçilmiştir. İki heceli olup birinci hecesinde geniş a, e, o, ö, ikinci hecesinde dar ünlü ı, i, u, ü bulunduran bazı Türkçe ve yabancı kelimelere ünlü ile başlayan veya tek ünlüden oluşan bir ek getirildiğinde kelimenin vurgusuz hâle gelen ikinci hecesindeki dar ünlünün düşmesine hece düşmesi denir. Buna orta hece düşmesi de denir Örnekler ağız→ağzı, burun→burnu, koyunbağır, döş→koynuna, alın→alnı, oğul→oğlu, gönül→gönlüm, beniz,→benzi, ömür→ömrüm, cürüm→cürmü, hüküm→hükmü, fikir→fikri... ileri-le-mek→ilerlemek, koku-la-mak→koklamak, kavuş-ak→kavşak, uyu→uyku, devir-→devril-... DEVAMI Ünlü Düşmesi Ünsüz benzeşmesi, ünsüz yumuşaması, ünsüz türemesi ve ünsüz düşmesi konularını öğrenebilmeniz için öncelikli olarak aşağıdaki ünsüz harflerin özelliklerini öğrenmeniz benzeşmesi, yumuşaması, türemesi ve düşmesi / Sessiz harflerin özellikleriYukarıdaki klişeleşmiş tabloda önemli olan ve konu anlatımlarıyla sorularda sıkça karşılaşacağınız sessiz harfler şunlardırSert Sessizler = f, s, t, k, ç, ş, h, p FıSTıKÇı ŞaHaPYumuşak Sessizler = b, c, d, gÜnsüz Benzeşmesi SertleşmesiBir sözcüğün son hecesi “f, s, t, k, ç, ş, h, p” sert sessiz harflerinden biri ile biterse ve bu sözcüğe “c, d, g” yumuşak sessiz harfleriyle başlayan bir ek gelirse, ekin başındaki yumuşak ünsüzler sözcüğün sonundaki ünsüzün etkisiyle sertleşerek “c ünsüzü ç’ye”, “d ünsüzü t’ye” ve “g ünsüzü k’ye” dönüşür. Bu değişime “ünsüz benzeşmesi” adı sözcükte ünsüz benzeşmesini bulabilmek içinSözcükte ”f, s, t, k, ç, ş, h, p” ve “ç, t, k” ünsüzlerinin yan yana gelip gelmediğine bakılır,Yan yana gelmiş ise bu iki harften birinin sözcüğün kök ya da gövdesinde diğerinin ise ekte olup olmadığına Benzeşmesi ÖrnekleriSınıf – ca = Sınıfça = Bu kelimedeki sınıf kelimesine getirilen “ca” eki, “f” sert ünsüz harfinden dolayı sertleşmiş ve “ça” ekine dönüşmüştür.Taraf – dar – TaraftarKümes – den = KümestenKüs – gün = KüskünEt – cil = EtçilYurt – daş = Yurttaşİnat – cı = İnatçıUnut – gan = UnutkanÇocuk – ca = ÇocukçaSıcak – dan = SıcaktanSeç – gin = SeçkinGeç – ti = GeçtiGüreş – ci = GüreşçiÇalış – gan = ÇalışkanKülah – dan = KülahtanSilah – cı = SilahçıArap – ca = ArapçaDolap – ta = DolaptaÇap – gın = ÇapkınNOT Ünsüz benzeşmesi konusunda dikkat etmeniz gereken şey yukarıda eklerin asıl hallerinin “c, d, g” sesleri ile başlıyor olmasıdır. Örneğin “dı, di, du, dü” görülen geçmiş zaman ekinin “tı, ti, tu, tü” gibi çok şekillerinin var olması ünsüz benzeşmesi kuralındandır. Aşağıda benzeşme kuralından dolayı çok şekilli olarak bulunan bazı ekleri sıraladık. Sözcüklerde bu eklerle sıkça karşılaşacaksınız-dı, -di, -du, -dü, -tı, -ti, -tu, -tü Görüşen geçmiş zaman eki – Seçtik-dan, -den, -tan, -ten Ayrılma hali eki – Yataktan–da, -de, -ta, -te Bulunma hali eki – Kitapta-ca, -ce, -ça, –çe Eşitlik hali eki – Açıkça-dır, -dir, -dur, -dür, -tır, -tir, -tur, -tür Bildirme eki – Okumaktır-cı, -ci, -cu, -cü, -çı, -çi, -çu, -çü İsimden isim yapma eki – Simitçi-ca, -ce, -ça, -çe İsimden isim yapma eki – Farsça-daş, -taş İsimden isim yapma eki – meslektaş-cıl, -cil, -cul, -cül, -çıl, -çil, -çul, -çül İsimden isim yapma eki – etçil-gı, -gi, -gu, -gü, -kı, -ki, -ku, -kü Fiilden isim yapma eki – atkı-gan, -gen, -kan, ken Fiilden isim yapma eki – Yapışkan-gaç, -geç, -kaç, -keç Fiilden isim yapma eki – Kıskaç-dır, -dir, -dur, -dür, -tır, -tir, -tur, -tür Fiilden isim yapma eki -Biriktirmek-dık, -dik, -duk, -dük, -tık, -tik, -tuk, -tük Sıfat fiil eki – Geçtiğim yollar NOT Rakamlar ve özel isimlere gelen eklerde de ünsüz benzeşmesi kuralı 1985’de Sivas’da doğdum. Yanlış1985’te Sivas’ta doğdum. DoğruÜnsüz YumuşamasıSözcük köklerinin, gövdelerinin veya bazı ekleri almış hallerinin sonunda bulunan “p, ç, t, k” sessiz harflerinin yanına ünlü harfle başlayan bir ek geldiğinde “p, ç, t, k” sesleri yumuşayarak “p sesi b’ye”, “ç sesi c’ye”, “t sesi d’ye”, “k sesi g, ğ’ye” dönüşür. Bu duruma ünsüz yumuşaması adı Yumuşaması Örnekleri Sonu “p” ile biten kelimelere örneklerKasap – ı = Kasabı Ünsüz yumuşamasıDolap – ım = DolabımCevap – ımı = CevabımıSebep – ini = SebebiniRakip – ine = RakibineHesap – ı = HesabıTakip – e = TakibeSahip – inden = SahibindenMuhatap – ınız = MuhatabınızTalep – in = TalebinMahcup – uz = MahcubuzKitap – a = KitabaNasip – im = NasibimSonu “ç” ile biten kelimelere örneklerAğaç – ı = Ağacı Ünsüz yumuşamasıİlaç – ımı = İlacımıYamaç – a = YamacaDemeç – i = DemeciKireç – i = KireciTopaç –ım = TopacımDalgıç – a = DalgıcaBaşlangıç – ında = BaşlangıcındaSüzgeç –in = Süzgecinİnanç – ım = İnancımSevinç – ini = SevinciniYırtmaç – ı = YırtmacıSonu “t” ile biten kelimelere örneklerYoğurt – un = Yoğurdun Ünsüz yumuşamasıTokat – ı = TokadıTaklit – ini = TaklidiniSenet – iniz = SenedinizUmut – unu = Umudunuİnat – ını = İnadınıGeçit – e = GeçideKanat – ına = KanadınaSonu “k” ile biten kelimelere örneklerKelebek – e =Kelebeğe Ünsüz yumuşamasıEkmek – i = EkmeğiKirpik – inde = KirpiğindeTüfek – e = TüfeğeKazak – ım = KazağımSağlık – ınız = SağlığınızBayrak – ımız = BayrağımızKayık – a = KayığaYaprak – ın = YaprağınKitaplık – a = KitaplığaGözlük – üm = GözlüğümSözlük – e = SözlüğeKaşık – ı = KaşığıNOT Özel isimlerde yumuşama yapılmaz ve yabancı dillerden Türkçeye girmiş bazı alıntı kelimelerde de ünsüz yumuşaması meydana gelmez. Örnekler Doğru YanlışMehmet’e Mehmed’eYozgat’a Yozgad’aCumhuriyete Cumhuriyedehukuku hukuğudevlete devledesanata sanadamilletin milledinNOT Bazı tek heceli sözcüklerde yumuşama olurken bazıların ünsüz yumuşaması meydana Doğru YanlışSütü südü Ünsüz yumuşaması olmazÇöpü ÇöbüSapı SabıKoçum KocumKeki KegiAtın AdınTopa TobaSaçın SacınDoğru YanlışKalbim Kalpim Ünsüz yumuşaması olurUcu UçuGöğü GöküDibi dipiKabı Kapı tencerenin kabıBir öğretmen arkadaşımızın, daha çok ilköğretim düzeyindeki arkadaşlarımıza hitap eden ünsüz benzeşmesi ve yumuşaması ile ilgili konu anlatımını TüremesiDilimize Arapçadan girmiş bazı sözcükler ünlü ile başlayan bir ek aldıklarında eki alan sözcüğün sonundaki harf türeyerek ikizleşir. Buna “ünsüz türemesi” Türemesi ÖrnekleriSır – ını = Sırrını Sır kelimesinin son harfi “r” ünlü ile başlayan bir ek aldığı için ünsüz türemesi meydana gelmiştir.Hak – ım = HakkımTıb – i = TıbbiŞık – ını = ŞıkkınıAf – ı = AffıHad – imi = HaddimiRed – ine = ReddineRab – ine = RabbinZam – ı = ZammıBazı sözcükler “etmek, olmak, eylemek” gibi yardımcı fiillerle birlikte kullanıldıklarında sözcüğün sonundaki ünsüz harfte türeme meydana gelir. Bir isim ve bir yardımcı fiille birlikte kullanılan ve ünsüz türemesi meydana gelen bu sözcükler bitişik – etmek = AffetmekHis – etmek = HissetmekRet – eylemek = ReddeylemekHal – olmak = HallolmakZan – etmek = ZannetmekÜnsüz DüşmesiSonu “k” ünsüz harfi ile biten sözcüklere “–cık, -cik, -cuk, -cük, -cek” küçültme eklerinden biri geldiğinde sözcüğün sonundaki “k” harfi ünsüz düşmesine Düşmesi ÖrnekleriUfak – cık = UfacıkKüçük – cük = KüçücükAlçak – cık = AlçacıkMinik – cik = MinicikBüyük- cek = BüyücekSıcak – cık = SıcacıkYumuşak – cık =YumuşacıkSonu “k” ünsüzü ile biten bazı sözcüklere “-l,-mse” yapım eki getirildiğinde sözcüğün sonundaki “k” ünsüzü – l – mek = YükselmekAlçak – l – mak = AlçalmakKüçük – l – mek = KüçülmekUfak – l – mak = UfalmakKüçük – mse – mek = KüçümsemekBazı birleşik sözcüklerde de ünsüz düşmesi meydana – teğmen = AsteğmenÜst – teğmen = ÜsteğmenBaşka bir ses bilgisi konusu olan büyük ünlü uyumu ve küçük ünlü uyumu hakkındaki konu anlatımını inceleyebilirsiniz. Ünsüz benzeşmesi, ünsüz yumuşaması, ünsüz türemesi ve ünsüz düşmesi ile ilgili sormak istediğinizi ve eklemek istediklerinizi bizlerle paylaşabilirsiniz. İyi çalışmalar. Merhaba, en keyifli Türkçe genel forum sitesi Dipsiz Forum'a hoş geldiniz! Sitemizi REKLAMSIZ ve tüm özelliklerinden faydalanarak kullanmak için sadece 3 saniye süren ücretsiz kayıt işlemiyle aramıza katılın. Konuyu açan İçerik Yazarı Başlangıç tarihi 31 Ekim 2021 1 K ünsüzü ile biten bazı kelimelere -cik, -cek küçültme ve sevgi ekleri getirildiğinde kelimenin sonundaki -k sesinin düştüğü görülür. Buna ünsüz düşmesi denir. Ünsüz Düşmesi Örnek Minik-cik → minicik. Küçük-cük → küçücük Büyük-cük → büyücük Bazen -l, -msa ekleri de ünsüz düşmesine neden olur. Ufak-l → ufalmak Küçük-mse → küçümsemek Sitemiz çerez kullanmaktadır. Sitemizi kullanmaya devam ederek, çerez kullanımını kabul etmiş sayılırsınız. Kişisel verileriniz, KVKK kapsamında toplanmakta ve sadece forum işleyişi ile ilgili olarak işlenmektedir. Ünsüz Düşmesi Nedir? Ünsüz Düşmesi Nedir?Ünsüz Düşmesine ÖrneklerÜnsüz düşmesinin olduğu durumlarÇoğunlukla bir kelime ek aldığında, kelimenin sonunda bulunan ünsüz düşmektedir. Bu ses olayı, ünsüzler arasındaki zayıf ve güçlü olan ünsüzlerin, tutunabilme güçlerine göre değişiklik göstermektedir. Ancak çoğunlukla kelime kökünde veya gövdesinde bulunan güçsüz olan sessiz harfler düşmeye meyillidirler. Ses olaylarından en sık karşımıza çıkan bu olaya “ünsüz düşmesi” denilmektedir. Bir sözcük türetilirken ya da çekim eklerinden birini alırken kimi seslerin düşmesi olayına ünsüz düşmesi denir. Örnekler büyük-cek > büyücek, el{ig > elli, gel-tir > getir, kalk-dır > kaldır Bazı isimlerden “-I” ekiyle fiil türetilirken kelime sonundaki “k” sesi düşer. Örnekler alçak-l- > alçal- küçük-l- > küçül- ufak-l- > ufal- Bazı Türkçe birleşik kelimelerde de kelime ortasında ünsüz düşmesi görülür. Örnekler taş-garu > dışarı üst-teğmen > üsteğmen Ünsüz Düşmesine Örnekler ➥ Ad –daş → adaşlarımdan ➥ Yüksek –l → yükseldi ➥ Alçak –l → alçalmak ➥ Ast –teğmen → asteğmen ➥ Büyük –cek → büyücekti ➥ Çabuk –cak → çabucak ➥ Gülüş –cük → gülücük ➥ Kalk –dır → kaldırıp ➥ Küçük –l → küçülmedin ➥ Küçük –mse → küçümsememelisin ➥ Minik –cik → minicik ➥ Seyrek –l → seyreltmedi ➥ Öpüş –cük → öpücük ➥ Sıcak –cık → sıcacıktır ➥ Ufak –cık → ufacıktı ➥ Ufak –l → ufalmak ➥ Ast –teğmen → asteğmen ➥ Üst –teğmen → üsteğmendi ➥ Yumuşak –cık → yumuşacıktı Ünsüz düşmesinin olduğu durumlar “k” ünsüzü ile biten sözcüklerde “-cık, -cık” eki geldiğinde sözcüğün sonundaki “k” seslerinin düştüğünü görürüz Örnekler alçak>alçacık, ufak>ufacık, küçük>küçücük, minik>minicik, büyük>büyücek… Not “cık” eğer sözcüğün üzerine gelip somut adlar türetirse sözcük sonundaki k sesinde bir düşme olmadığını görürüz. Örnekler kulakçık, kapakçık… -Farsça “hane” sözcüğü ile oluşturulan birleşik sözcüklerde “ha” hecesi düşmemektedir. Ancak TDK’ye göre ünlü ile biten bazı sözcüklerde “h” sesi düşmektedir. Hastane, pastane, postane, eczane Örnekler dökümhane, yatakhane, yemekhane, muayenehane, yazıhane, sarphane, dershane… Genel Ünsüz Benzeşmesi ve Ünsüz Yumuşaması İle İlgili 20 Örnek Verir Misiniz ? Konu ile ilgili örneklere geçmeden önce isterseniz kısaca bilgiler verelim Ünsüz Benzeşmesi Nedir ? Türkçe’de f,s,t,k,ç,ş,h,p ünsüzleri ile biten kelimelerden sonra “c,d,g” ünsüzleri ile başlayan bir ek gelirse bu ekteki “c,d,g” ünsüzleri sırasıyla “ç,t,k” ünsüzlerine dönüşür . Bu ses olayına ünsüz benzeşmesi ya da diğer adı ile ünsüz sertleşmesi adı verilmektedir . Şimdi örneklerimize geçelim 1. kapak-dan kapaktan 2. tabak-da tabakta 3. çalış-gan çalışkan 4. simit-ci simitçi 5. şaş-gın şaşkın 6. bardak-da bardakta 7. güreş-ci güreşçi 8. tarak-dan taraktan 9. durak-da durakta 10. kasap-dan kasaptan 11. sınıf-da sınıfta 12. beleş-ci beleşçi 13. kerpiç-den kerpiçten 14. bilet-ci biletçi 15. akış-gan akışkan 16. hoşaf-cı hoşafçı 17. köpek-den köpekten 18. sahaf-da sahafta 19. kitap-cı kitap-çı 20. toprak-da toprakta Ünsüz Yumuşaması Nedir ? “ p,ç,t,k” ünsüzlerinden biri ile biten bir kelimeye ünlü a,e,ı,i,o,ö,u,ü ile başlayan bir ek geldiği zaman “p, ç, t, k” ünsüzleri sırası ile “ b , c , d , g/ğ “ ünsüzlerinden birine dönüşür . Aşağıdaki kelimeler ünsüz yumuşamasına örnek olarak verilebilir 1. tabak-a tabağa 2. bardak-ı bardağı 3. yürek-i yüreği 4. umut-u umudu 5. ağaç-ı ağacı 6. balık-ı balığı 7. inat-ı inadı 8. ayak-a ayağa 9. tarak-ı tarağı 10. borç-um borcum 11. genç-iz genciz 12. harç-a harca 13. bacak-ın bacağın hesabınız 15. dolap-a dolaba 16. kurt-u kurdu 17. sokak-ın sokağın 18. kaşık-ı kaşığı 19. kulak-ım kulağım 20. bilek-im bileğim

ünsüz düşmesine 50 tane örnek